Een verhaal over samenwerking: Open Museum X Museum Night Fever 

Een verhaal over samenwerking: Open Museum X Museum Night Fever

Museum Night Fever is terug – intussen al voor de 18e editie!
Al sinds de lancering in 2008, is dit evenement van Brussels Museums een vaste waarde in de Brusselse culturele scène, dat door de jaren heen voortdurend in ontwikkeling is gebleven.*

Via haar evenementen tracht Brussels Museums om de zichtbaarheid van de musea in de hoofdstad te vergroten ennieuwe publieken en toekomstige bezoekers aan te trekken. Museum Night Fever wil een dynamisch, feestelijk en constant evoluerend evenement zijn, om de band te versterken tussen de museumcollecties, de bruisende opkomende Brusselse artistieke scène en het jonge publiek.

Een andere belangrijke missie van Brussels Museums is om haar leden te ondersteunen en te verbinden. En wat is een betere manier om die samenwerking te bevorderen, dan via een groots evenement dat meer dan 30 musea, én meer dan 16 000 bezoekers per jaar samenbrengt?

Met diezelfde overtuiging werd Open Museum gelanceerd in 2018, als een complementair onderdeel van Brussels Museums’ bestaande initiatieven, om bijkomende expertise te leveren op vlak van inclusie, toegankelijkheid en participatie. Op die manier worden deze waarden ook blijvende pijlers binnen de federatie en in de sector.

Met iedere nieuwe editie van Museum Night Fever werd de 5P-methodologie van Open Museum (People – Public – Place – Programming – Partnerships) actief geïntegreerd, wat heeft bijgedragen aan een vooruitgang op gebied van toegankelijkheid, diversiteit en inclusie binnenin de publieke activiteiten van Brussels Museums.

Een bedachtzaam begin

In de beginfase was Open Museum voornamelijk gefocust op het definiëren van haar visie en het in kaart brengenvan de noden van de musea op vlak van inclusie en toegankelijkheid. Aangezien Brussels Museums een voorbeeldfunctie wilde uitoefenen, was het ook essentieel dat de eigen evenementen van de federatie deze waarden weerspiegelden. Inclusiviteit heeft zo altijd deel uitgemaakt van het DNA van het evenement, wat in eerste instantie tot uiting kwam in een reflectie over ticketing en sociale partnerschappen (vb. Article 27, Paspartoe enCultuurbon).

In 2022 werd door Access-i een audit uitgevoerd op de toegankelijkheid van het evenement, wat een eerste stap was in de ontwikkeling van een uitgebreid inzicht hierin en van een op maat gemaakt actieplan voor Museum NightFever. Als onderdeel van dit proces werkte Open Museum samen met Access-i om een zelf-evaluatietool te ontwikkelen die musea helpt om duidelijk met hun publiek te communiceren over de beschikbare faciliteiten. Deze zelf-evaluatie bevat praktische vragen over de infrastructuur van het museum, zoals toegankelijke parkeerplekken in de buurt, de breedte van de doorgangen, toegankelijke toiletten en de aanwezigheid van liften of hellingsvlakken. Het doel hiervan is om een bewustzijn te creëren over het belang van duidelijke en gedetailleerde informatie, om zo de autonomie en keuzevrijheid van de bezoekers te bevorderen.

In 2023 introduceerde Museum Night Fever een eerste team toegankelijkheidsvrijwilligers. Deze vrijwilligers namen deel aan een training gegeven door Access-i, ontworpen om hen te helpen begrijpen hoe een museale ervaring is voor bezoekers met een fysieke of zintuiglijke beperking. Deze training gaf waardevolle inzichten in de behoeften van dit publiek, en bood ook praktische tips om diverse bezoekers op een warme en geïnformeerde manier te verwelkomen.

Tijdens deze editie werd voor het eerst ook het Toegankelijkheidshandboek van Open Museum gelanceerd. Deze praktische gids biedt advies over het integreren van toegankelijkheid in zowel het evenement zelf als in de dagdagelijkse werking van de musea. Op lange termijn is het doel dan ook om van toegankelijkheid een structureel en natuurlijk onderdeel van het museale landschap te maken.

Een ‘work in progress’

Voor de editie van Museum Night Fever in 2024 werd de samenwerking met Access-i verdergezet, en werd ook een nieuwe partner gevonden in AccessAndGo, die bijdroeg aan de verbetering van de toegankelijkheidsfiches die de voorbije jaren werden ontwikkeld. Deze samenwerking leidde tot de creatie van een tweede versie van de fiche, samen met een ‘publieksvriendelijke’ versie die de technische informatie van de musea vertaalt in duidelijke, toegankelijke taal voor bezoekers. Deze fiche voor het publiek werd vervolgens beschikbaar gesteld op de individuele museumpagina’s op de website van Museum Night Fever.

Bijkomend deed Open Museum ook beroep op AccessAndGo om een tweedelige training te organiseren die specifiek ontworpen werd voor de deelnemende musea.
Het eerste deel van deze training bood een opfrissing van de wettelijke toegankelijkheidsvereisten waaraan musea moeten voldoen, zoals de afmetingen van de deuropeningen, de lifttoegang, en het toelaten van geleidehonden, enz., terwijl ook belangrijke overwegingen met betrekking tot veiligheid en toegankelijkheid werden aangestipt.
Het tweede deel bestond uit gepersonaliseerde één-op-één ontmoetingen tussen de musea en de toegankelijkheidsexperts. Deze consultaties gaven musea de kans om hun toegankelijkheidsformulieren te herzien en te bespreken, de verstrekte gegevens in vraag te stellen en specifieke uitdagingen aan te pakken, waardoor peerreview en peer learning en collectieve verbetering van hun praktijken werd bevorderd.

Dankzij deze toegankelijkheidsfiches beschikt Open Museum nu over een uitgebreid en actueel overzicht van de fysieke toegankelijkheid van de musea die in de loop der jaren hebben deelgenomen aan Museum Night Fever. Aangezien de deelnemende musea ieder jaar veranderen, worden alle deelnemende musea telkens opnieuw uitgenodigd om hun zelfevaluatieformulier in te vullen of bij te werken. Dit proces stelt terugkerende musea ook in staat om hun faciliteiten opnieuw te evalueren, eventuele veranderingen sinds de vorige editie te identificeren en hun toegankelijkheid te blijven verbeteren.

Het bereik uitbereiden

Naast fysieke toegankelijkheid wilOpen Museum er ook voor zorgen dat het programma van het evenement even inclusief en divers is als Brussel zelf. Museum Night Fever wil de stem laten horen van getalenteerde kunstenaars die er zo aan herinnerd kunnen worden dat ook zij een plaats verdienen op het podium, of in dit geval, in het museum.

Elk jaar organiseert Brussels Museums daarom een ‘meet-and-greet’ tussen kunstenaars en musea, waarbij beide partijen de kans krijgen om contacten te leggen en mogelijke samenwerkingen voor Museum Night Fever te verkennen. Voor de editie van 2024 lanceerde Open Museum een proactieve oproep voor kunstenaars uit een breed scala aan gemeenschappen, met bijzondere aandacht voor kunstenaars met een handicap. Die oproep kreeg een enthousiaste respons, wat leidde tot inspirerende samenwerkingen tussen kunstenaars en musea. Bezoekers konden bijvoorbeeld genieten van een optreden van de dansgroep Rolling Stars in Train World of van de boeiende voorstelling in gebarentaal (van Compagnie l’Esperluette in het BELvue Museum.

Om een divers publiek te bereiken, werkte Open Museum ook met een PR-insider, een lifestyle-influencer met een passie voor cultuur, die Museum Night Fever verkende vanuit een PBM-perspectief (persoon met beperkte mobiliteit). Via haar sociale media deelde ze tips en inzichten, zodat bezoekers optimaal van de avond konden genieten.

Innoveren

Als onderdeel van haar voortdurende onderzoek naar toegankelijkheid bij Museum Night Fever, lanceerde Open Museum vorig jaar een proefproject: MNF on Wheels. Toegankelijkheid kan het best worden begrepen door middel van praktische ervaring, en MNF on Wheels had tot doel een parcours te creëren dat voor alle bezoekers realistisch begaanbaar was.

Een van de grootste uitdagingen op het gebied van toegankelijkheid van Museum Night Fever is de omvang en complexiteit ervan: meerdere locaties verspreid over verschillende wijken, elk met unieke faciliteiten en collecties. MNF on Wheels bood bezoekers een alternatief op ‘menselijke schaal.’ Het parcours omvatte 6 toegankelijke musea, allemaal bereikbaar binnen 20 minuten, waardoor de vaak overvolle pendelbussen niet meer nodig waren.

Tegelijkertijd bleef Open Museum zich inzetten voor toegankelijke informatie en communicatie. Op de website van Museum Night Fever werd een speciale pagina over toegankelijkheid gecreëerd, met:

• Het statement van Brussels Museums over toegankelijkheid.

• De criteria die gebruikt werden om te bepalen of een locatie al dan niet toegankelijk is.

• Veel gestelde vragen over de toegankelijkheid van het  evenement.

• Gedetailleerde informatie over toegankelijke ticket-opties voor bezoekers met een beperking en hun gezelschap.

• De belangrijkste informatie over bestaande ticketpartnerschappen.

Dit initiatief wilde ervoor zorgen dat bezoekers hun Museum Night Fever ervaring konden voorbereiden met doortastendheid  en vertrouwen.

De inzet van dit jaar

Voor de 18e editie van het evenement, bleef Open Museum zich inzetten voor toegankelijkheid en inclusiviteit, en drukte zo opnieuw haar stempel op Museum Night Fever. De toegankelijkheidsfiches zijn nu  integraal onderdeel van het evenement en blijven permanent beschikbaar op de website van Museum Night Fever. Op de toegankelijkheidspagina staat de definitie van inclusie van de organisatie en haar streven om een veilig en plezierig evenement voor alle bezoekers te organiseren.

Er werd een nieuw partnerschap gesloten met de European Disability Card, waarmee korting voor het evenement wordt aangeboden, en de toegang tot cultuur en vrije tijd voor mensen met een handicap in heel Europa wordt bevorderd.

Musea zijn niet neutraal. Het blijft van cruciaal belang om bij het samenstellen van het programma van iedere editie gelijke toegang te garanderen voor diverse stemmen. In lijn met deze doelstelling werd dit jaar het ‘Open Museum-label’ geïntroduceerd, om activiteiten onder de aandacht te brengen die diversiteit en inclusie weerspiegelen. Dit label toont de creativiteit van Brusselse kunstenaars aan de hand van verschillende activiteiten, waaronder:

• Voorstellingen gefocust op LGBTQIA+ identiteiten.

• Projecten die een openheid naar de wereld promoten of die gaan over de dekolonisatie van culturele narratieven.

• Workshops en performances uitgevoerd in gebarentaal.

De activiteiten met dit label brengen diverse onderwerpen onder de aandacht, en laten verschillende publieken toe om ten volle van het evenement te genieten. Dit label wordt ook duidelijk weergegeven op de geprinte brochure en op de website, om zo de waarden van Open Museum zichtbaar te maken als een openbaar statement.

Communicatie blijft een centrale focus. Artikels op de website van Museum Night Fever benadrukken nu de activiteiten met het Open Museum-label, alsook gezinsvriendelijke en minder prikkelende opties. De content op sociale media werd ook uitgebreid om deze activiteiten te promoten.

Daarbovenop werd ook een nieuwe samenwerking gevormd met Sortir avec les mains, een vzw die content en activiteiten voorziet in Belgisch-Franse gebarentaal (LSFB). Deze samenwerking stelt een groep jonge dove en slechthorende museumliefhebbers in staat om ook van het evenement te genieten, en tegelijkertijd een gemeenschapsgevoel te creëren.

Inclusieve en toegankelijke museumervaringen vormgeven

In de loop der jaren heeft Open Museum een duidelijke visie ontwikkeld op wat een feestelijk en cultureel evenement kan zijn, door diverse aspecten van de culturele sector samen te brengen, de stemmen van meerdere vertellers te versterken en hun ervaring en expertise grote culturele evenementen te laten leiden en vorm te geven.

Open Museum laat zien dat het bundelen van middelen en kennis een grotere impact heeft, waardoor toegankelijkheid en inclusiviteit integrale, in plaats van optionele, elementen van culturele programmering worden. De organisatie heeft altijd een collaboratieve aanpak gehanteerd: samenwerken met mensen en ervoor zorgen dat gemeenschappen echt betrokken worden bij het vormgeven van de evenementen.

Met dit werk wilt Brussels Museums en haar Open Museum-initiatief een voorbeeld zijn voor andere musea, en laten zien dat toegankelijkheid niet zomaar een extraatje is, maar een kernwaarde die op creatieve manieren kan worden toegepast, zelfs bij grote evenementen zoals Museum Night Fever.

*Meer hierover kun je lezen in dit artikel op de website van Museum Night Fever.

© Photo : Jonas Polet