Collecties uitbreiden is investeren in de toekomst  

Na het verkennen van de thema’s Inhoud, Digitale Communicatie, Kunstmatige Intelligentie en Gezondheid, richten we onze aandacht nu op het materiële hart van het museum: de collectie. 

De laatste jaren beginnen musea zich, soms aarzelend, open te stellen voor kunstenaars en verhalen van zogenaamde minderheidsgemeenschappen in België. Er verschijnen tijdelijke tentoonstellingen, maar deze initiatieven hebben nog steeds moeite om een blijvende impact te hebben op de permanente collecties of om zich te vertalen in een echt inclusief aankoopbeleid.  

Het is tijd om actie te ondernemen voor de collecties zelf.  

Door het aankoop-, conservatie- en inventarisatiebeleid te (her)denken door het prisma van diversiteit, kunnen we de museale verhalen van morgen voorbereiden. Dit betekent in het bijzonder bewustwording onder conservatieteams, die vaak over het hoofd worden gezien in institutionele inclusieplannen. En toch, een ander conservatiebeleid betekent actief bijdragen aan de ontwikkeling van onderzoek en maatschappij. 

De pluraliteit van culturele en artistieke praktijken beter weergeven betekent niet alleen respect hebben voor de betrokken gemeenschappen, maar ook nauwkeurigere informatie produceren die de complexiteit van de wereld weerspiegelt. Musea zijn geen neutrale ruimtes, maar een beleid van meervoudige aankopen kan van hen plaatsen van dialoog, herinnering en waarheid maken.  

Het Museum van de Stad Brussel maakt deel uit van deze dynamiek: in samenwerking met het Stadsarchief lanceert het regelmatig oproepen tot schenkingen. In 2021 werd een collectie georganiseerd rond voorwerpen die verband houden met LGBTQIA+-gemeenschappen; in 2024 werden verhalen in verband met migratiereizen aan het licht gebracht. Het bewaren van deze hedendaagse getuigenissen van de Global Majority* helpt om ons gedeelde erfgoed te verrijken, om zo de onzichtbaarheid of censuur van bepaalde verhalen tegen te gaan. 

Dit werk gaat ook gepaard met een grondige reflectie over de inventaris van de collecties. Het aanpassen van de nomenclatuur maakt wetenschappelijke nauwkeurigheid meer mogelijk, evenals een respectvolle behandeling van de objecten en de culturen die ze belichamen. Met dit in gedachten heeft GardeRobe MannekenPis thematische secties ontwikkeld die het makkelijk maken om kostuums die verband houden met feminisme, wereldculturen of de strijd van de LGBTQIA+-gemeenschap online terug te vinden. Deze tools stimuleren de creatie van coherente thematieken tussen instellingen en vergroten de intellectuele toegankelijkheid van de collecties. 

Ten slotte, in een context waarin de restitutie van objecten uit koloniale contexten essentieel wordt, is het cruciaal om de aanwervingsmethoden grondig te heroverwegen. Hoe komen objecten in collecties terecht? Onder welke voorwaarden en met welke legitimiteit? Wil het verrijkingsbeleid zinvol zijn, dan moet het ontworpen worden in nauwe samenspraak met experts uit de betrokken gemeenschappen. 

Concluderend betekent het uitbreiden van onze collecties vandaag ook dat je de basis legt voor een museum dat relevant is, geworteld in zijn tijd en resoluut naar de toekomst kijkt – een museum dat rijk is in zijn pluraliteit, zijn gedeelde verhalen en zijn vermogen om alle stemmen te vertegenwoordigen. 

*Global Majority verwijst naar de niet-blanke bevolkingsgroepen die ongeveer 80% van de wereldbevolking uitmaken. Deze term, die in de jaren 2010 opdook in Angelsaksische antiracistische kringen, waardeert deze groepen als een mondiale meerderheid, in tegenstelling tot termen als “etnische minderheden”. De term werd vooral gepromoot door Dr. Shirley Anne Tate en Dr. Foluke Adebisi. 

 © Photo :  Tine Schoenmaker